Van een onzer correspondenten.

Minister Stientje van Veldhoven bezocht zaterdag het duurzaamheidscentrum in Kortenhoef en sprak daar met de gezamenlijke fracties van D66 Hilversum en Wijdemeren. Het bericht zelf lijkt voor de argeloze lezer onschuldig: energiecoach, warmtepompen, isolatie, warmtenetten en een warm pleidooi om ‘per wijk’ van het gas af te gaan. Maar wie beter kijkt, ziet vooral iets anders: een D66-minister die op D66-podium de D66-agenda uitdraagt. Waarom waren de gemeenteraden niet uitgenodigd? De andere politieke partijen?

Een partij mag best vinden dat Nederland sneller moet verduurzamen. Het probleem begint wanneer een minister-president en zijn bewindspersonen hun partijbelang, hun campagnebeeld en hun ideologische voorkeuren presenteren als noodzakelijk regeringsbeleid voor heel Nederland. Precies dat verwijt wordt ook premier en D66-leider Rob Jetten steeds vaker gemaakt. Ronald Plasterk schreef al in juni dat Jetten ‘alleen maar campagne’ voert, terwijl D66 volgens hem de grote problemen van deze tijd niet oplost. Zijn kernkritiek is dat Jetten de rol van premier en die van D66-leider niet uit elkaar houdt.

Waarom brengt de minister geen werkbezoek aan Borssele?

Een duidelijk voorbeeld is het klimaatdossier. D66 heeft klimaatpolitiek decennia lang tot haar politieke handelsmerk gemaakt. Nu D66 de grootste regeringspartij is, ligt die agenda ook onder de regeringsverantwoordelijkheid. Minister Van Veldhoven erkende onlangs dat de klimaatdoelen voor 2030 waarschijnlijk niet gehaald worden en noemde dat zelf een ‘slecht rapportcijfer’. Tegelijk kondigde zij nieuwe maatregelen aan, meer uitgaven aan windparken op zee en plannen voor 2040.

Persoonlijk voorstander van kernenergie is deze minister, weliswaar gehouden aan het regeerakkoord, niet. Wie haar googeld leest diep gevoelde groene weerzin tegen kernenergie. Het zit nu eenmaal in haar.

Critici wijzen er terecht op dat de D66-aanpak vooral draait om subsidies, regelgeving, windparken en verduurzaming, terwijl de rekening bij burgers en bedrijven terechtkomt. De SGP sprak zelfs van een ‘sterke D66-vingerafdruk van verduurzaming’ op het kabinetspakket, betaald door ‘de bakker’.

Een bijzonder tekenend voorbeeld deed zich voor op 6 juli 2026. Minister Van Veldhoven bracht die dag een uitgebreid werkbezoek aan Zeeland. Zij bezocht Dow in Terneuzen, maakte een bustour door North Sea Port en bezocht Zeeland Refinery in Nieuwdorp. Ook sprak zij met vertegenwoordigers van de provincie, het bedrijfsleven en Smart Delta Resources. Het bezoek stond in het teken van de verduurzaming van de industrie, waterstof, energie-infrastructuur, CO₂-opslag en de toekomst van het Zeeuwse haven- en industriecluster.

D66 wil het gasgebruik terugdringen, ook als bewoners, huurders en kleine ondernemers daar niet om vragen.

Opmerkelijk genoeg staat in het gepubliceerde programma geen bezoek aan de kerncentrale Borssele of een werkbezoek aan EPZ vermeld. Dat is een opvallende omissie. Want Borssele is de enige operationele kerncentrale van Nederland en daarmee een bijzonder relevante plek voor een minister die verantwoordelijk is voor klimaat- en energiebeleid. Er was bovendien alle aanleiding om erheen te gaan en een politiek signaal af te geven.

De toekomst van de centrale is juist in 2026 een belangrijk onderwerp. De regering werkte aan de mogelijkheid om Borssele langer open te houden dan de huidige wettelijke einddatum van 2033. Daarvoor moest de Kernenergiewet worden aangepast en moest ruimte worden gecreëerd voor een nieuwe vergunningprocedure.

Een kabinet hoort die keuzes te maken voor het hele land, met oog voor betaalbaarheid, veiligheid en uitvoerbaarheid. Niet als verlengstuk van één partijprogramma.

Terug naar de Hilversumse campagne-truc van deze dienaar van de Kroon: D66 wil per wijk bekijken hoe huizen van het gas af kunnen. D66 wil het gasgebruik terugdringen, ook als bewoners, huurders en kleine ondernemers daar niet om vragen.

Lijsttrekker Jarno Deen (D66) zei tegen ‘zijn’ minister dat we ‘hoe sneller hoe beter’ van het gas af moeten om minder afhankelijk te zijn van het buitenland. Dat is een begrijpelijke D66-overtuiging. Maar het is geen neutrale bestuurlijke waarheid. Het is een politieke keuze, met gevolgen voor energierekeningen, woningbouw, industrie, platteland, netcongestie en de draagkracht van gewone huishoudens.

Het bezoek van Van Veldhoven aan Kortenhoef laat zien dat die spanning ook lokaal voelbaar is. D66 praat daar over ‘iedereen laten meedoen’, maar de werkelijke agenda is duidelijk: sneller van het gas af, meer verduurzaming, meer overheids-gestuurde energietransitie. Dat is D66-politiek. De vraag is of Nederland daar ook beter van wordt. Nee, dus.

***